تبلیغات
وَیران - مطالب فرهنگ نویسی،

(زبان خانه هستی ماست).

پیکره متون تاتی

تاریخ:دوم اسفند 96-23:16

پیکره ای متون کوتاه و جملات تاتی

جهاندوست سبزعلیپور



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

کتاب: فرهنگ تاتی کرنقی

تاریخ:هشتم مرداد 96-11:09

معرفی_فرهنگ_تاتی_کرنقی ( علی_یوسفی_نژاد  _جهاندوست_سبزعلیپور)
 زبان تاتی یکی از زبان‌های بسیار کهن ایران و از شاخۀ شمال‌غربی است و به استناد بسیاری از محققین بازمانده زبان آذری یا همان زبان آذری است که در مناطقی از ایران و خارج از ایران باقی مانده و امروزه در این مناطق به تاتی معروف است. در دو بخش شاهرود  و #خورش‌رستم خلخال نیز تاتی رایج است. تا حال واژه‌های تعداد زیادی از گونه‌های تاتی خلخال از جمله تاتیِ دروی، کلوری، شالی، لردی، به نوعی با زحمات دوستانی از این مناطق ثبت شده‌است. اما تاتی کرنقی آن گونه که باید معرفی نشده ‌بود.

این گونه_کرنقی که در روستای کَرنَق (karnaq) بخش خورش‌رستم خلخال رایج است، هنوز تمایز جنس دستوری را حفظ کرده‌ و به دلیل کوهستانی بودن منطقه و دوری از شهر اصالت زبان تاتی در این منطقه تا حدی از آسیب‌های زندگی شهری به دور مانده‌است. از طرفی به دلیل رانشی که در چند دهه قبل رخ داده‌ بود، بسیاری از کرنقی‌ها به مرکز استان گیلان یعنی رشت مهاجرت کرده‌اند و همین مهاجرت در حال لطمه زدن به زبان‌شان است. ویژگی دیگر تاتی کرنقی رواج یک زبان رمزی به نام «اَرانجی» (arrânji) یا قرقه‌دیلی (qarqa dili) در بین مردم این منطقه است. این زبان رمزی که در روستاهای لرد و چند روستای دیگر نیز کمابیش رایج بوده، در بین کارگران نجاری که برای کار به شمال کشور مهاجرت می‌کردند، ایجاد شده‌بود. 

در مورد این زبان رمزی یک پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشتۀ زبان‌شناسی، در دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت انجام شده و نتیجه آن تحقیق در نخستین همایش بین‌الملی کرانۀ جنوبی دریای خزر ارائه شد و شکل کامل‌شده این مقاله در مجلۀ زبان‌شناسی اجتماعی به چاپ رسیده‌است (دوره 1، شماره اول، پاییز 1395، صص 41-60 ) در بخشی از این کتاب تعدادی واژه و متن از قرقه‌دیلی آمده‌است.

در حین تحقیق بر روی زبان قرقه‌دیلی، یکی از اهالی پرتلاش این روستا به نام علی‌یوسفی‌نژاد که تعدادی از واژه‌های تاتی کرنقی را قبلاً جمع‌کرده بود، با بنده تلاش کردند که یک فرهنگ موضوعی برای این گونه تعریف شود. ایشان از روی الگوی فرهنگ تاتی دروی به جستجوی واژه‌ها پرداختند و از آنجا که سنی از ایشان گذشته بود و به زبان تاتی بسیار علاقه‌مند بود، با تلفظ و معنای واژه‌های اصیل این گونه آشنایی کامل داشتند. نگارنده با ضبط تلفظ تک تک واژه‌ها از زبان ایشان و پیاده کردن آنها، به آوانویسی، ترجمه، تدوین، تعریف‌نگاری، بخش‌بندی موضوعی و نمایه‌سازی آن پرداخته‌ام.

ساختار_کتاب_فرهنگ_تاتی_کرنقی 
این فرهنگ چهار بخش دارد: در بخش مقدمه زبان تاتی و نیز ساختار کلی تاتی کرنقی، تحت عنوان «دستور مختصر تاتی کرنقی» آمده‌است. در بخشی دیگر روستای کرنق معرفی شده‌است. در این بخش أخیر جمعیت، آب‌ و هوا، پوشاک، غذاهای مردم کرنق، نام کوه‌های و عوارض جغرافیایی، مهاجرت کرنقی‌ها به گیلان، و ... بررسی شده‌است. بخش دیگر که بخش اصلی آنست، خود دارای #چهل_و_نه-فصل است که واژه‌ها و ترکیبات موضوعات حوزه‌های مختلفی از جملۀ دامداری، کشاورزی، آیین‌ها، امور اجتماعی، اعضای بدن، بچه‌داری، عروسی، عزا و مرگ و ... در آن فهرست شده‌است. در بخش‌های پایانی کتاب، پیکرۀ زبان تاتی کرنقی یعنی جملات، ترکیبات و متن‌هایی به شکل گفتگوی دو نفره آمده‌است. از امتیازات این کتاب داشتن همین متن‌های تاتی است که با الفبای بین‌المللی (IPA) آوانویسی شده‌اند و برای علاقه‌مندان به مباحث زبانی بسیار مفید خواهد بود.  

امید_است در آینده نزدیک برای تمام گونه‌های باقی‌مانده تاتی خلخال فرهنگ لغاتی تدوین شود و این میراث کهن قبل از نابودی حفظ و ثبت شود.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

معرفی کتاب: راهنمای گویش شناسی

تاریخ:دوازدهم آبان 95-20:06


کتاب راهنمای گویش شناسی



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: ریشه شناسی شماری از واژگان تاتی خلخال

تاریخ:بیست و یکم اردیبهشت 95-19:32

چاپ شده در مجموعه مقالات 
دومین همایش بین المللی زبانها و گویشهای  ایرانی  (گذشته و حال)
 به کوشش: محمود جعفری دهقی و نازنین خلیلی پور (با همکاری خانم رویا سیفی)
تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی  1394  



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: ریشه شناسی شماری از واژگان تاتی خلخال

تاریخ:بیست و پنجم دی 93-19:39

با همکاری خانم رویا سیفی دانش اموخته رشته فرهنگ و زبانهای باستانی، پذیرفته شده برای چاپ در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی زبان ها و گویشهای ایرانی

ایران، دایره المعارف بزرگ اسلامی  14 و 15 دی ماه 1393

چکیده: در این نوشتار شماری از واژه های  گویش تاتی خلخال (همانند:nečīr «بز کوهی» < ایرانی آغازین: *naxu-scarya- «شکار برتر»؛âver«آبستن» < ایرانی آغازین: *ā-puϑra- «پسردار»؛ tuška «بز ماده»< ایرانی آغازین: *turš-ka-«بُرّنده»؛ hīra «قسمتی از ساختمان که شبیه بالکن مسقف است یا طاقچه مانندی دارد که روی آن می­نشینند» < ایرانی آغازین: *šaiϑra- «اقامت­گاه»؛ sǝr «سرخ»< ایرانی آغازین: *suxra-«سرخ»؛ andiz «دژ طبیعی» < ایرانی آغازین: *hama-dīdzā« دارای دیوارهای همانند»؛ kav «کبود» <ایرانی آغازین: *kapauta- «آبی»؛ diyas- / diyaštan «نگاه کردن»< ایرانی آغازین: *darsa- «ماده مضارع، دیدن» *daršta-«صفت مفعولی گذشته که بازمانده آن در زبان­های ایرانی به عنوان ماضی به کار می­رود» و...) از دیدگاه ریشه­ شناسی مورد بررسی قرار خواهند گرفت. هدف از انجام این پژوهش بررسی گوشه ­هایی از ریشه­ شناسی واژه ­های گویش تاتی برای روشن ساختن برخی از نکات مبهم تاریخ و فرهنگ گویشوران تاتی است و همچنین مهر تأییدی بر یافته­ های ایران­شناسان در دیگر زبان­ها و گویش­های ایرانی می­زند.روش به کار رفته در ریشه­ شناسی این واژه ­ها بدین صورت است که در مورد هر واژه، نخست بر اساس شواهد زبانی در خود گویش ساخت اشتقاقی واژه و دگرگونی­های آوایی ر­خداده در گذز زمان توضیح داده خواهد شد و سپس بنابر واژه ­های برابر یا هم­ریشه در دیگر گویش­ها و زبان­های ایرانی و زبان­های هند و اروپایی به ریشه ­شناسی واژه و بازسازی صورت ایرانی آغازین و هند و اروپایی آغازین آن پرداخته خواهد شد. برای آوانویسی واژه های تاتی از روش آوانویسی سبزعلی­پور (1390) و برای آوانویسی صورت­های بازسازی شده ایرانی آغازین از روش آوانویسی مایرهوفر (1992) استفاده شده است.

واژه­ های کلیدی: گویش؛ تاتی خلخال؛ ایرانی آغازین؛ ریشه­ شناسی.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: اصول فرهنگ نگاری گویشی

تاریخ:بیست و چهارم شهریور 93-12:15

نویسندگان: جهاندوست سبزعلیپور، با همکاری خانم فاطمه نیک گهر
مجله زبان پژوهی  (مجله علمی _ پژوهشی دانشگاه الزهرا)                                                                                                               شماره 11 تابستان 1393  از ص 65- 96  
 



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نقد کتاب: فرهنگ تاتی

تاریخ:چهاردهم آبان 92-22:53

معرفی و نقد فرهنگ تاتی دکتر جهاندوست سبزعلیپور 

معرف: راحله ایزدی‌فر (دانشجوی دکتری زبان‌شناسی دانشگاه بوعلی‌سینای همدان) 

مجله علمی- پژوهشی پژوهش‌های زبانشناسی تطبیقی،  دوره 1، شماره 1، بهار 1391، صفحه 149-156 

 برای دریافت متن کامل pdf را انتخاب کنید.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: واژه ها و اصطلاحات برنج در گویش گیلکی

تاریخ:نهم مهر 92-14:01

مقاله: واژه ها و اطلاحات برنج و برنج کاری در گویش گیلکی
با همکاری دکتر رضا چراغی و خانم رویا صفری
مجله زبانهای و گویشهای ایرانی (فرهنگستان زبان و ادب فارسی) (زیر چاپ)
برای دریافت متن مقاله pdf انتخاب کنید.


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نقد کتاب: فرهنگ موضوعی تاتی به فارسی جواد معراجی

تاریخ:هشتم مرداد 92-13:49

نقد کتاب: معرفی و نقد فرهنگ موضوعی تاتی به فارسی جواد معراجی
مجله زبانشناسی، سال 23، شماره 2 پاییز  و زمستان 1388، شماره پیاپی 45 صص: 125-133


برای مشاهده  فهرست مجله زبانشناسی اینجا را انتخاب کنید.
متن کامل مقاله pdf



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: واژه های مربوط به برنج و برنجکاری در زبان گیلکی

تاریخ:دوم مرداد 92-23:00

مقاله: تمایز جنس مؤنث و مذکر در گویش تاتی خلخال (با دکتر رضا چراغی و خانم رویا صفری)
مجله علمی- پژوهشی زبانهای و گویشهای ایرانی، پذیرفته شده برای چاپ

متن کامل مقاله pdf


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: اصول فرهنگ نگاری گویشی

تاریخ:بیست و دوم تیر 92-15:13

مقاله: اصول فرهنگ نگاری گویشی (بررسی موردی بررسی فرهنگ نگاری در گیلکی)، 

مجله علمی - پژوهشی زبان پژوهی دانشگاه الزهراء (س) (زیر چاپ) 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

کتاب: فرهنگ تاتی (ویرایش دوم)

تاریخ:بیست و دوم تیر 92-15:01

ناشر فرهنگ ایلیا رشت. شابک 4-216-190-964-978     قیمت پشت جلد  11500 تومان 
 
برای دیافت نقد و معرفی کتاب اینجا را کلیک کنید.

یادداشتی بر چاپ دوم و ویرایش جدید:

تمام شدن زودهنگام چاپ اول این کتاب که با تعداد کمی روانۀ بازار شده بود، بهانه و فرصتی شد برای نگارنده که بتوانم با نظرات خوانندگان محترم، استادان، دانشجویان و دوستان گرامی آشنا شوم و در چاپ دومِ کتاب، نظرات پیشنهادی درست آنها را اعمال نمایم. به همین منظور در این چاپ تغییراتی به این صورت ایجاد شده است: نزدیک به سیصد واژه جدید به آن اضافه شده؛ تعدادی از غلط­های تایپی که در چاپ اول وجود داشت، اصلاح شده؛ از نظر موضوعی جای تعدادی از واژه­ها و عبارات تغییر یافته؛ معنای جدیدی برای تعدادی از واژه­ها قید شده؛ و سرآخر اینکه شرح تعدادی از واژه­ها که قبلا در چند بخش آمده ­بود، در یک بخش متمرکز شده است. با همه این تغییرات، هنوز کتاب محتاج نظرات صایب و علمی خوانندگانی است که مشوق نگارندۀ کتاب هستند. در همین جا از دوستانی که بعد از خواندن چاپ اول کتاب پیشنهاد خود را به بنده منعکس کردند، تشکر می­نمایم.

                                         
      

برای تهیه کتاب به ادامه مطلب در زیر مراجعه فرمایید.


ادامه مطلب


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

کتاب: فرهنگ تاتی(ویرایش اول)

تاریخ:بیست و دوم تیر 92-14:55

ناشر:فرهنگ ایلیا رشت. قیمت پشت جلد 9500 تومان
شابک: 4-216-190-964-978

برای دریافت صفحات آغازین و مقدمه این فرهنگ اینجا را کلیک کنید.

  شرح پشت جلد کتاب:

این کتاب که یک فرهنگ موضوعی است، به زبان تاتی (از زبان­های ایرانی شاخۀ شمال­غربی) اختصاص دارد و دربردارندۀ قریب به ده هزار مدخل است که برمبنای تاتی شاهرود خلخال (گونه دروی dəravi) تنظیم شده است. سعی بر آن بوده است که هر واژه­ای در موضوع یا فصل خاصی تنظیم شود. دراین فرهنگ فقط واژه­ها ذکر نشده­، بلکه تعداد بسیاری از عبارات و تکیه­­­­­کلام­ها که به جملاتی کلیشه­ای تاتی تبدیل شده­اند، نیز آمده است.

    نام جاها و اماکن (جای­نام­ها)، رنگ­واژه­ها، تکواژها و وندهای دستوری، واحدواژه­ها، قسم­ها و سوگندها، نفرین­ها، نام­آواها، دعاها و نوازش­ها، شاخص­ها، خطاب­ها، آیین­ها و بازی­ها از اجزای این فرهنگ است. برای آن دسته از خوانندگان که واژه­ها را موضوعی تعقیب نمی­کنند، نمایه یا فهرست الفبایی واژه­ها به آخر کتاب اضافه شده است.


برای تهیه کتاب به ادامه مطلب در زیر مراجعه فرمایید.
ادامه مطلب


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات()