تبلیغات
وَیران - مطالب همایشها،

(زبان خانه هستی ماست).

ارائه مقاله: بررسی تطبیقی ریشه افعال تاتی، تالشی، و گیلکی

تاریخ:پنجم آبان 95-21:42

ارائه شده در کنفرانس بین‏ المللی 

«20 Years Of Iran and The Caucasus, A Breakthrough»

 دانشگاه دولتی اسلوونی ارمنستان  23-21 اکتبر 2016

چکیده:

ریشه‌ یا مهمترین جزء فعل، بخش دربرگیرندۀ معنای آن فعل است که همواره در تمام مشتقات حاصل از آن ریشه، به نوعی حضورش قابل مشاهده است. با شناخت ریشه فعل می‌توان بسیاری از اجزای فعل را شناخت. در زبان‌های حاشیۀ خزر که از زبان‌های شاخه شمال‌غربی هستند، فعل‌هایی وجود دارند که بسیار قدیمی‌اند. از بین این دسته از زبان‌ها، تاتی، تالشی و گیلکی برای این پژوهش انتخاب شده‌اند. برای انجام نخست فهرستی از مصادر سی گونة زبانی از گونه‌های زبان‌های مورد نظر (یعنی از هر زبان ده گونه) جمع آوری شده که قریب به ده هزار مصدر بوده است. در مرحله بعد ریشه هر کدام از این مصادر استخراج شده است.

 در این شاخه فعل‌ها دو ریشه قوی و ضعیف و نیز گردش مصوت ایرانی باستان را حفظ کرده‌اند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که در این دسته از زبان‌های ایرانی در مجموع بیش از سیصد ریشۀ فعل در گونه‌های مختلف وجود دارد که در این سی گونه زبانی تکرار می‌شوند، و تفاوت ریشۀ افعال در این ناحیه اندک است. تفاوت‌ها و تغییرات در این بخش پیوستاری است یعنی تاتی خلخال خیلی شبیه تالشی ماسال و تالشی نصیر محله خیلی شبیه گیلکی فومنی است و در  عوض ریشه‌های گیلکی رودسری خیلی کم شبیه تاتی خلخال یا تالشی عنبرانی است.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: تأثیر شعر بر افزایش امکانات دستور زبان فارسی

تاریخ:بیست و هشتم اردیبهشت 95-07:40

ارائه مقاله در سومین همایش وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی

 چکیده مقاله:

وزن شعر را می‌توان محدودیتی تعریف کرد که باعث خلق زیبایی آن شده‌است، یعنی همیشه شاعران برای تنظیم وزن شعر به سختی‌هایی گرفتار می‌شوند، اما در عوض زیبایی‌هایی خلق می‌کنند که عامل ماندگاری و رواج آن شعر می‌شود. هنگام گرفتار شدن شاعران برای تنظیم وزن شعر چه اتفاقی می‌‌افتد؟ شاعران چگونه از تنگناهای شعری رها می‌شوند؟ آیا ذوق ادبی عامل این همه موفقیت است یا عامل و عوامل دیگری در این بین ناشناخته مانده‌اند؟ این پژوهش در پی آن است که به این پرسش‌ها پاسخ بدهد و نشان دهد که وزن شعر خدمت بزرگی به دستور زبان فارسی کرده‌است. اگر وزن شعر نبود که در اول مشکلاتی برای شاعران ایجاد کند، و هر کسی به هر صورتی دوست داشت شعر می‌سرود، شاید امروز این همه قواعد زبان فارسی و گویش‌های ایرانی به خدمت گرفته نمی‌شد. وقتی شاعری در تنگنای شعر گرفتار می‌شود، برای برون‌رفت از تنگنا به ترفندهایی دست می‌زند تا در آن لحظه از آن عقبه عبور کند، اما بعد از حل مشکش، آن ظرافت و نکتۀ تازه‌ای که به شعر خود اضافه کرده‌، تبدیل به یک سنّت ادبی شده، شاعران بعد از او آن قواعد را قاعده‌ای مجاز و دستوری تلقی می کنند و سعی در پیروی از شاعر قبلی می‌کنند. اینگونه شگردهای ادبی به قاعده‌‌هایی زبانی تبدیل می‌شود و زبان فارسی را به یک زبانی توانا تبدیل می‌کند که برای برون‌رفت از وزن، صدها قاعده‌دارد. همچنان که محققین تاریخ زبان فارسی می‌گویند، اگر بپذیریم که زبان فارسی در آغاز یک گویش در کنار ده‌ها گویش دیگر ایرانی بوده‌ و ویژگی‌ و برجستگی خاصی نداشته‌، باید قبول کنیم که در آن گویش این همه قواعد زبانی نبوده‌است. به‌عنوان نمونه چگونه ممکن است که در یک گویش، یک فعل امر ساده دو یا چند طرزساخت داشته ‌باشد. مثلاً هم mi.zan درست باشد هم zan و هم be.zan و hami-zan و حتی شکل‌های دیگر نظیر andar-zan. این شواهد و صدها شواهد دیگر که در این تحقیق نمونه‌هایی از آنها بررسی می‌شود، نشان می‌دهد که تنگنای وزن شعر باعث شده، شاعر قاعده‌ای از زبان و گویش دیگر را وارد شعرش کند؛ قاعده‌ای مرده را زنده‌ کند؛ یا با "دست‌کاری" در زبان و تغییر آن به نفع خود، سنّتی ماندگار ایجاد کند که به رواج و گسترش زبان فارسی کمک کند.

کلید‌واژه‌ها: وزن شعر، زبان فارسی، دستور زبان فارسی، امکانات زبانی، اختیارات شعر، شعر فارسی




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: فعل امر مصدری در زبان‌های حاشیه خزر

تاریخ:بیست و یکم اردیبهشت 95-19:15

نخستین  همایش بین المللی زبانها و گویشهای ایرانی کرانه جنوبی دریای خزر

14 , 15  اردیبهشت 1395 دانشگاه گیلان (با همکاری ز. حمیده)

چکیده: 

در هر زبانی روش‌های مختلفی برای ساخت فعل امر وجود دارد که یک روش آن بیان مستقیم است و در این موارد اغلب زبان‌های ایرانی از ماده مضارع استفاده می‌کنند. در کنار این روش، راه‌های غیرمستقیمی نیز وجود دارد. مثلاً فعل مضارع اخباری را به‌جای فعل امر به کار می‌برند. مانند: «پنجره را باز می‌کنی؟»، یعنی لطفاً پنجره را باز کن. این ساخت اغلب در محیط‌هایی به کار می‌رود که دو طرف گفتگو با ادب و احترام برخورد می‌کنند. آنچه مدنظر این مقاله است، همین فعل امر نوع اول یعنی امر مستقیم است.در فعل امر مستقیم گوینده به‌طور مستقیم به مخاطب دستور انجام کاری می‌دهد، یعنی از ساختی استفاده می‌کند که مختص امر است. در اغلب زبان‌های حاشیة خزر وجه امری با ساخت خاصی به کار می‌رود که در زبان فارسی نیز کاربرد دارد و آن استفاده از مادة مضارع به اضافة شناسه است. مانند bə.žan.a (بزنید، تالشی)، e.ma.kar.a (نریزید، تاتی). در کنار این روش (ساخت A) که از ساخت خاص و متعارف فعل امر استفاده می‌شود، یک ساخت دیگری در زبان‌های حاشیة خزر (در این مقاله: تاتی، تالشی و گیلکی) به کار می‌رود (ساخت B) که کمتر شناخته و معرفی شده است. در ساخت B برای بیان فعل امر از مصدر آن فعل استفاده می‌شود و بافتی که به کار می‌رود، درست همان بافتی است که در آن امر مستقیم به کار می‌رود، یعنی ملاحظلات ادب و احترام در آن وجود ندارد. به نظر می‌رسد این دو ساخت A و B موازی همدیگر به کار رفته‌اند و بعدها تحت تأثیر زبان فارسی ساخت A بیشتر رواج پیدا کرده‌ است. مانند:dede vāt.en marā nān bārə. (به مادر بگو برایم نان بیاورد)، avə vāt.en bu čəman var (به او بگو بیاید پیش من). این ساخت در تاتی خلخال، تالشی، و مواردی نیز در گیلکی به کار می‌رود. در زبان گیلکی هنوز فعل نهی به شکل مصدر بیان می‌شود. a harf.a nəvā goft.ən (این حرف را نزن). نشانه‌هایی از این نوع فعل امر مصدری در شاهنامه و دیگر متون ادبی نیز یافت می‌شود.  




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

سومین همایش وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی

تاریخ:پانزدهم فروردین 95-21:27




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نخستین همایش ملی واج شناسی

تاریخ:یازدهم بهمن 94-08:31

دریافت برنامه همایش:  برنامه سخنرانی ها




نوع مطلب : همایشها، 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: وند خاص مادۀ مضارع در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی

تاریخ:بیست و سوم مهر 94-13:57

همایش بین المللی میراث زبانی

زمان: 29-28 مهرماه 1394

مکان: تهران، موزه ملی ایران

عنوان مقاله: وند خاص مادۀ مضارع در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی

(نویسنده همکار: محمود رضا غیبی)

دریافت چکیده مقاله pdf




نوع مطلب : زبان فارسی،  همایشها، 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

همایش گویشهای خزر (گیلکی، تالشی، تاتی، مازندرانی)

تاریخ:نوزدهم شهریور 94-09:06

نخستین همایش بین المللی 
زبان ها و گویش های ایرانی کرانة جنوبی دریای خزر 

 برگزار کننده: دانشگاه گیلان و دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

زمان برگزاری همایش link: 14 و 15 اردیبهشت ماه 1395

زمان ارسال چکیده مقالات: تا 30 آبان ماه 1394
اعلام نتایج چکیده مقالات: 15 آذر ماه 1394
فرصت ارسال اصل مقالات (مقاله کامل): تا 15 اسفند ماه 1394
اعلام نتایج نهایی مقالات: 20 فروردین ماه 1395

آدرس وبسایت همایش: www.iscconferences.ir/khazar/fa


مهلت ارسال چکیده مقالات به مدت دو هفته تمدید شد (تا 15/ 9/ 1394)

نوع مطلب : همایشها، 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله:بررسی وزن اشعار شفاهی تاتی

تاریخ:دوم شهریور 94-19:54


چاپ شده در مجوعه مقالات دومین هم اندیشی وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی
برگزار شده در انجمن زبانشناسی ایران  25 و 26 اردیبهشت 1392
به کوشش: دکتر امید طبیب زاده نشر هرمس 1394

مقاله:بررسی وزن اشعار شفاهی تاتی
جهاندوست سبزعلیپور با همکاری ر.ایزدی فر




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: دستوری شدگی مصدر در زبان گیلکی رشتی

تاریخ:بیست و چهارم تیر 94-23:23

(با همکاری هـ.. واعظی و م. باقری)
 11 و 12 شهریور 1394
چکیده مقاله: 
   یکی از فرایندهای مهم تغییر زبانی، دستوری‌ شدگی است. طی این فرایند، واحدهای واژگانی به تدریج نقش معنایی خود را از دست می‌دهند و از یک واحد قاموسی به واحد نقشی یا دستوری تبدیل می‌شوند و یا واحدهای دستوری، دستوری‌تر می‌شوند. مصدر یکی از بخش‌های مهم در زبان گیلکی گونۀ رشتی است. بسیاری از ویژگی‌های کهن زبان‌های ایرانی در زبان گیلکی باقی مانده است. در این مقاله ابتدا دستوریشدگی و اصول و ساز و کارهای آن از منظر هاپر و تراگو (2003) و ویشر (2006) توضیح داده می‌شود و سپس مختصری در مورد مصدر و پیشوندهای اشتقاقی که بر سر مصادر گیلکی رشتی ظاهر می‌شوند،  بحث خواهد شد و در نهایت موارد دستوری‌شدگی مصدر در این زبان مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. در این زبان مصدر به عنوان یک جزء واژگانی به سازه‌ای دستوری تبدیل شده و در ساخت انواع فعل (فعل تابع، فعل نهی، فعل ماضی مستمر، مضارع مستمر) و نیز در ساخت فعل نهی و به‌عنوان حرف اضافه کاربرد دارد، مصدر در زبان گیلکی گاهی شناسه نیز می‌گیرد. 
 



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: دستوری شدگی فعل be (بودن) در زبان تالشی

تاریخ:بیست و چهارم تیر 94-23:11

(با همکاری هـ . واعظی و ع. احمدزاده)
 11 و 12 شهریور 1394
چکیده مقاله: 
   منشأ پیدایش افعال کمکی و معین در بسیاری از زبانهایی که تاکنون بررسی شدهاند، افعال اصلی است؛ یعنی با مراجعه به پیشینهی افعال کمکی در هر زبان، با یک فعل واژگانی مواجه میشویم که کاربرد کمکی امروز را نداشته و با گذشت زمان به شکل و کاربرد امروزی درآمده است. در مطالعاتِ تاریخیِ زبانشناختی، این تغییر و تحوّل؛ یعنی تبدیل یک فعل اصلی به یک فعل کمکی در زمانی طولانی در چارچوبی نظری و فرایندی همگانی بررسی میشود که در همهی زبانها رخ میدهد و در زایش مقولات دستوری دیگر نیز مطرح است. این فرایند، «دستوریشدگی» نامیده میشود. در طی فرایند دستوریشدگی  عناصر واژگانی تبدیل به امکانات دستوری میشوند یا اجزای دستوری، ویژگیهای دستوریِ جدیدی را کسب میکنند. در این مقاله به بررسی فرایند دستوریشدگیِ فعلِ معین be (بودن) در تالشی مرکزی (پرهسری) و تالشی جنوبیِ گونهی سیاهمزگی پرداخته میشود.  علّت نبود دادههای  مکتوب از مرحلههای پیشین زبان تالشی، از مشکلات این گونه‌ پژوهش‌هاست، اما به طور تطبیقی با زبان‌های هم‌خانواده به راحتی می‌توان به دستوری‌شدگی این مقولات پی‌برد. دادههای این تحقیق به روش میدانی جمعآوری شده است. بهوجود آمدن افعال کمکی، شبه‌معین و فعل پییستی از فعل اصلی واژگانی be (بودن) در زبان تالشی نمونههایی از دستوریشدگی هستند. این عنصر زبانی، ویژگی کلمهی قاموسی را از دست داده و ویژگی کلمهی نقشی را کسب کرده است. این فعل علاوه بر فعل واژگانی بودن در مواردی از قبیل: معین شدگی، شبه معینشدگی و پیبست ضمیری دستوری شده و از معنای اصلی خودش تهی شده است.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: نوعی فعل مضارع در زبان‌های ایرانی شمال غربی

تاریخ:نهم آذر 93-23:13

مقاله: نوعی فعل مضارع در زبان‌های ایرانی شاخۀ شمال غربی
دومین همایش بین المللی زبانها و گویشهای ایرانی: گذشته  و حال
(ارائه به شکل سخنرانی در محل دایره المعارف بزرگ اسلامی تهران، در 14و 15 دی ماه 1393). متن مقاله pdf
چکیده مقاله:

در زبان‌های ایرانی شاخۀ شمال غربی از جمله، تاتی، تالشی، هرزنی نوعی فعل مضارع وجود دارد که در اول آنها وند تصریفی b(v)- ظاهر می‌شود. مانند ba-š-im (می‌روم- تالشی مرکزی)، ba-bāst-emun (می‌بندیم- تاتی کلاسور)، bö-öten (می‌گویم، هرزنی). این ساخت مضارع که در اولش وند مذکور می‌آید، و امروزه در حال تبدیل شدن به فعل آینده است، در زبان فارسی نیز سابقه‌هایی دارد که در شاهنامه نمونه‌اش فراوان است. مانند:   

        فریدون چنین پاسخ آورد باز      که گر چرخ دادم دهد از فراز 

               ببرم پی اژدها را ز خاک           بشویم جهان را ز ناپاک پاک  (شاهنامه، ضحاک/235-236)

               که گر اژدها را کنم زیر خاک­­­      بشویم شما را سر از گرد پاک (شاهنامه، ضحاک/ 265)

هدف این مقاله شناسایی این فعل مضارع است که در زبان‌های ایرانی در مورد آن کمتر بحث شده است. قراین نشان می‌‌دهد که در زبان‌هایی که دارای این نوع مضارع هستند، مضارع دیگری نیز به کار می‌رود، یعنی در آنها دو نوع مضارع، وجود دارد که یکی از آنها معنای واقعی مضارع یعنی حال را؛ و دیگری معنای آینده (نزدیک یا دور) را می‌رساند. این نوع از مضارع امروزه در زبان فارسی به کار نمی‌رود، اما در زبان‌های تاتی، هرزنی و تالشی نمونه‌های فراوانی از آن وجود دارد.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

مقاله: پی‌بست‌های ضمیری در دورۀ‎ ‎گذار زبان فارسی

تاریخ:بیستم بهمن 92-17:42

نخستین هم‌اندیشی بررسی واژه‌بست‌ها در زبان‌های ایرانی
ارائه کننده مقاله (سخنرانی): جهاندوست سبزعلیپور
برگزار کننده : انجمن زبانشناسی ایران مکان ارائه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
زمان: 5 دی ماه 1392


برای دریافت مقاله pdf  را انتخاب کنید.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نخستین هم‌اندیشی واژه‌بست‌ها در زبان‌های ایرانی

تاریخ:یازدهم مرداد 92-18:50

نخستین هم‌اندیشی بررسی واژه‌بست‌ها در زبان‌های ایرانی 

زمان برگزاری: 28 آذر 1392     دبیر علمی: دکتر محمد راسخ مهند

مهلت ارسال: مقاله: 13 مهر 1392

 متن کامل خبر    

نوع مطلب : همایشها، 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات()