تبلیغات
وَیران - مقاله: امکانات دستوری در شعر فارسی

(زبان خانه هستی ماست).

مقاله: امکانات دستوری در شعر فارسی

تاریخ:نهم آذر 93-23:56

مقاله: امکانات دستوری و لزوم توجه به آنها در شعر فارسی
مجله علمی-پژوهی دستور  (فرهنگستان زبان وادب فارسی)  مجله دستور شماره ده/ 10
  متن مقاله pdf
چکیده مقاله:

در هر زبان قواعد خاصی رایج است که گویندگان زبان با آنها آشنا هستند و در کنار آنها، امکاناتی نیز هست که دست گویندگان را باز گذاشته است. مثلاً همه می‌توانند به جمع «درخت»، «درختان» و یا «درخت‌‌ها» بگویند. علاوه بر امکانات عمومی، شاعران امکانات دیگری نیز دارند. این امکانات زبانی شعرا، گاه باعث تغییر وزن نمی‌شوند، مانند «چِشم/ چَشم» و گاه باعث تغییر وزن می‌شود، مانند: «انوشه/ نوشه» و «کنون/اکنون». هدف این تحقیق بررسی امکانات دستوری برای نشان دادن توانایی زبان فارسی در خلق شعر؛ و نیز لزوم توجه به این امکانات برای شناسایی سازوکارهای برون‌رفت شعرا از تنگناهای دستوری در زمان خلق شعر است. منظور از امکانات دستوری در این پژوهش، امکاناتی است که دست شاعر را در انتخاب چند گزینه‌ مساوی باز گذاشته تا ضمن حفظ معنا و بلاغت، بتوان با انتخاب یکی از گزینه‌ها وزن شعر را تنظیم نماید. شاعران دوره‌های مختلف زبان فارسی از روش‌های مختلفی استفاده کرده‌اند تا بتوانند به مقتضای وزن کلام شعر بگویند و بدان‌خاطر از تمام امکانات دستوری زبان فارسی استفاده کرده‌اند. مقدار امکانات خلق شده در هر اثری ادبی و نیز در هر دوره‌ای متفاوت است و جمع‌آوری تمام این امکانات در کل ادب فارسی،  خود به سال‌ها پژوهش نیاز دارد. در این مقاله فقط مهم‌ترین امکانات دستوری در دو بخش مهم ساخت‌واژه و نحو شاهنامه فردوسی بررسی شده‌اند. مثلاً وجود دو شکل ماضی ساده و فعل امر با و بدون وند b(v)-، تغییر جایگاه وند نفی و وند استمرار، فاصله انداختن بین اجزای فعل مرکب، استفاده از ضمایر متصل غیرفاعلی برای فعل لازم، تغییر جایگاه صفت در جمله از انواع امکان‌‌های دستوری است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد آگاهی فردوسی از جزئیاتی از زبان پهلوی؛ و احتمالاً از لهجه‌های دیگر فارسی دستش را باز گذاشته و با آن امکانات فراوان، شاهنامه عظیم را در وزنی ثابت خلق کرده است. با شناخت امکانات دستوری می‌توان به روزآمد کردن زبان فارسی کمک فراوانی کرد. این امکانات در هر شعر و نثری وجود دارند، اما در این مقاله فقط امکاناتی دستوری شعر بررسی شده است.





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
manicure
بیستم فروردین 96 19:50
Wonderful post however , I was wanting to know if you could write
a litte more on this subject? I'd be very thankful if you could
elaborate a little bit further. Appreciate it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.