(زبان خانه هستی ماست).

شعر تاتی : ابول

تاریخ:شانزدهم خرداد 95-16:01


.                                   «حماسه  تاتی ابول» 

بعد از سال‌ها تحقیق در منطقه شاهرود خلخال، از پیرمردان منطقه داستان ابول را چنین شنیدم: 
«در زمان‌های خیلی دور، وقتی‌که جاده نبود، مردم شاهرود از طریق گردنه‌ها و کوه‌های طالش که در منطقه به «بند»، یا «خلخاله‌بندان» و یا گاه «گیلانه‌بندان» معروف است، رفت‌و آمد می‌کردند. این مردم کالاهای مازاد خود را (مثلاً عدس که در گیلان کشت نمی‌شد) به گیلان می‌بردند و در عوض کالاهایی نظیر برنج از گیلان می‌آوردند. کاروان اسبان و استران بارکش روزها در راه بود و خود را به ماسال، شاندرمن، ماسوله و رضوان‌شهر می‌رساند. در این کاروان کسانی که قوی‌تر بودند به دیگران در بستن بار یا گذر از گردنه‌ها کمک می‌کردند. اگر زمستان می‌شد، برف، یخبندان و احتمال ریزش بهمن، خطرات فراوانی داشت و جان زیادی را نیز در منطقه می‌گرفت. به این باربران «چاروادار» می‌گفتند. 

یکی از کسانی که سالها در بین چاروادارها زبان‌زد بود و به مردم کمک می‌کرد، ابوالسحن‌نامی بود که به‌روایتی، اهل اسکستان، به روایتی اهل خانقاه گیلوان، و به روایتی نیز اهل کلور بوده‌است. 

ابوالحسن یا «ابول»، در یک سفر هنگام برگشت از گیلان در کوه‌های نزدیک شاهرود، بعد از اینکه اسب یکی از چارواداران را که با بار به پایین افتاده بود، بالا می‌کشد، دچار بهمن می‌شود، و گویا بر اثر تقلا برای بالا کشیدن اسب، توانش تمام شده بود و هر چقدر سعی می‌کند، از بهمن خود را نجات دهد، موفق نمی‌شود، و همراهانش بعد دو روز تن بی‌جانش را در برف پیدا می‌کنند.


ابوالحسن گویا یک سال از عروسی‌اش می‌گذشته و فردای آن روز زنش با شنیدن این خبر، کودک پنج‌ما‌هه اش را در خانه می‌گذارد و سوار اسب می‌شود، و خود را به بالای سر ابول می‌رساند و تن بیجان ابول را بر اسب مینشاند و در جلوی کاروان در حالیکه افسار اسب را میکشد برایش گریه‌زاری می‌کند و شعر میخواند. شعر زیر بازسازی مویه‌های زن ابول بر روی برف‌ها در گردنه‌های شاهرود است:
                       
    
 «شعر تاتی ابول»

1- آی اَبول جان ابول، مَسسانه مَسسان ابول!               بَیزن بورن بشَم از اشته قربان ابول!

2- اشته چایسَه دَسان، اشته مو قربان ابول!                چَنده خای بندِری گیلانه‌بَندان ابول!

3-بی نش اشته اســــــــبه تج بــده بو ابول!                  دور از اشته دلم کرا تور آبو ابول!

4- چَنده بهار درآ، گـــــــــولان بچـــینم ابول!                   بنده سَران پرام از ته مَوینم ابول!

5- دِه دَ مردوم کرا آن، دَسسه دسسه، ابول!               اشته اَ نازه چَشان کی دَوَسسه ابول!

6- ترا چاروادان بندرن چـــــــــــــــنده؟ ابول!                 برنجَه ‌بار بی اشته راه کو  مَنده، ابول!

7- هَنده غیرت که ته داری، جانه‌کو، ابول!                    حیفه که بمانه وَره تانه‌کو، ابول!

8- چمَن دسه بگی، بَی مَن بگاردان، ابول!                   یا چمن سیاه چَشه من آگاردان، ابول!

9- بیَ بنش اسبه کو، بَی بو آگـــــردم ابول!                  هنی بهار درآ، بَندان بگردم، ابول!

10- آی ابول جان ابول، مسسانه مسسان ابول!            بیزن اَی بی بفا، اشته مو قربان، ابول!

11- اِگردا آسمان، دنـــــــــــــیا پیرآبا ابول!                    ام دلم  مَگم شا ته کو سیر آبا، ابول!

منبع: کانال تلگرامی شعر تاتی سبزعلیپور:
telegram.me/vayransabzalipour



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات()