تبلیغات
وَیران - مقاله: تأثیر شعر بر افزایش امکانات دستور زبان فارسی

(زبان خانه هستی ماست).

مقاله: تأثیر شعر بر افزایش امکانات دستور زبان فارسی

تاریخ:بیست و هشتم اردیبهشت 95-07:40

ارائه مقاله در سومین همایش وزن شعر فارسی و اشعار ایرانی

 چکیده مقاله:

وزن شعر را می‌توان محدودیتی تعریف کرد که باعث خلق زیبایی آن شده‌است، یعنی همیشه شاعران برای تنظیم وزن شعر به سختی‌هایی گرفتار می‌شوند، اما در عوض زیبایی‌هایی خلق می‌کنند که عامل ماندگاری و رواج آن شعر می‌شود. هنگام گرفتار شدن شاعران برای تنظیم وزن شعر چه اتفاقی می‌‌افتد؟ شاعران چگونه از تنگناهای شعری رها می‌شوند؟ آیا ذوق ادبی عامل این همه موفقیت است یا عامل و عوامل دیگری در این بین ناشناخته مانده‌اند؟ این پژوهش در پی آن است که به این پرسش‌ها پاسخ بدهد و نشان دهد که وزن شعر خدمت بزرگی به دستور زبان فارسی کرده‌است. اگر وزن شعر نبود که در اول مشکلاتی برای شاعران ایجاد کند، و هر کسی به هر صورتی دوست داشت شعر می‌سرود، شاید امروز این همه قواعد زبان فارسی و گویش‌های ایرانی به خدمت گرفته نمی‌شد. وقتی شاعری در تنگنای شعر گرفتار می‌شود، برای برون‌رفت از تنگنا به ترفندهایی دست می‌زند تا در آن لحظه از آن عقبه عبور کند، اما بعد از حل مشکش، آن ظرافت و نکتۀ تازه‌ای که به شعر خود اضافه کرده‌، تبدیل به یک سنّت ادبی شده، شاعران بعد از او آن قواعد را قاعده‌ای مجاز و دستوری تلقی می کنند و سعی در پیروی از شاعر قبلی می‌کنند. اینگونه شگردهای ادبی به قاعده‌‌هایی زبانی تبدیل می‌شود و زبان فارسی را به یک زبانی توانا تبدیل می‌کند که برای برون‌رفت از وزن، صدها قاعده‌دارد. همچنان که محققین تاریخ زبان فارسی می‌گویند، اگر بپذیریم که زبان فارسی در آغاز یک گویش در کنار ده‌ها گویش دیگر ایرانی بوده‌ و ویژگی‌ و برجستگی خاصی نداشته‌، باید قبول کنیم که در آن گویش این همه قواعد زبانی نبوده‌است. به‌عنوان نمونه چگونه ممکن است که در یک گویش، یک فعل امر ساده دو یا چند طرزساخت داشته ‌باشد. مثلاً هم mi.zan درست باشد هم zan و هم be.zan و hami-zan و حتی شکل‌های دیگر نظیر andar-zan. این شواهد و صدها شواهد دیگر که در این تحقیق نمونه‌هایی از آنها بررسی می‌شود، نشان می‌دهد که تنگنای وزن شعر باعث شده، شاعر قاعده‌ای از زبان و گویش دیگر را وارد شعرش کند؛ قاعده‌ای مرده را زنده‌ کند؛ یا با "دست‌کاری" در زبان و تغییر آن به نفع خود، سنّتی ماندگار ایجاد کند که به رواج و گسترش زبان فارسی کمک کند.

کلید‌واژه‌ها: وزن شعر، زبان فارسی، دستور زبان فارسی، امکانات زبانی، اختیارات شعر، شعر فارسی




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
مقدم
سوم خرداد 95 13:57
سلام
ممکن است انتخاب از مقوله ابداع باشد یعنی برساخته شاعر باشد و ربطی به گویش او نداشته باشد.